In de eurolanden is er een golf van bezuinigingen. Zo proberen ze hun bestedingen te beperken en het oplopen van de staatsschuld te stoppen. Maar de effecten vallen tegen. Dus wordt het mes nog dieper in eigen vlees gezet. Dit kan leiden tot een explosie aan bezuinigingen. De vraag is of bezuinigen de oplossing is.
Volgens de Keynesiaanse theorie is er bij overheidsbestedingen sprake van een multiplier effect. Dit betekent dat er meer economische activiteit komt dan sec het geld dat de overheid in de economie pompt. Overheidsbestedingen hebben namelijk een versterkend effect. Het tegenovergesteld is ook waar: als de overheid bezuinigt, komt de economie nog verder onder druk te staan. De overheid ontvangt dan immers minder belastinggeld.
Collectief bezuinigen contraproductief
Collectief bezuinigen door de Europese landen is dus niet de oplossing voor de crisis. Dat zal alleen maar leiden tot een verder verslechterende economie en te verwaarlozen verbetering in de staatsschuldenposities. Omdat bezuinigingen de economie remmen en in een aantal landen zelfs tot een diepe recessie leidt, wordt het nog lastiger om de schulden te blijven financieren. Bovendien stijgen de overheidstekorten in een recessie verder, omdat er meer sociale uitkeringen moeten worden betaald en er minder belastinggeld binnenkomt. Economische krimp in combinatie met overheidstekorten zorgen voor een hogere schuld. De geschiedenis heeft ons geleerd dat bezuinigingen alleen niet voldoende is om de schuldenlast betaalbaar te houden. Economische groei is ook cruciaal en daarvoor is een sterke concurrentiepositie nodig
Groei door hervorming
Hoe is deze eurocrisis dan wel te bezweren? Ten eerste: door hervorming van de economie, omdat dit kan resulteren in een beter groeiperspectief. Zeker in de zuidelijke landen is er nog veel werk aan de winkel. Denk aan privatisering, minder toetredingsbarrières in bepaalde sectoren en hervorming van het arbeidsrecht. Dit alles vergroot de kans op economische groei, ook indirect. Hervormingen verbeteren immers de concurrentiepositie van deze landen, ze zorgen voor meer export en minder import. Vooral hun positie ten opzichte van de noordelijke landen kan sterk worden verbeterd. Als Duitsland en Nederland hun loonkosten zouden verhogen, wordt dit effect verder versterkt. Hierdoor verschuift er economische activiteit van ‘noord’ naar ‘zuid’. En daarmee worden de onevenwichtigheid tussen deze regio’s verkleind. De Europese leiders zouden er goed aan doen een effectief beleid te ontwikkelen voor het wegwerken van de concurrentieverschillen tussen de eurolanden.
Gezonde landen als motor
Ten tweede is het belangrijk dat de Europese landen niet allemaal tegelijk bezuinigen. Doen ze dat wel, dan zetten ze daarmee de economie in Europa verder onder druk. Groei hebben we immers zo hard nodig om uit de malaise te komen. Landen die er relatief goed voor staan, zullen beperkt moeten bezuinigingen, om zo als motor te fungeren voor heel Europa. Dat is in ieders voordeel. Een evenwichtig Europa is óók in het belang van de noordelijke landen.
Nederland gaat intelligent bezuinigen?
Nederlandse politici hebben zich de laatste tijd uitgelaten over de noodzaak van bezuinigen. Zo liet minister van Financiën de Jager tijdens een gastcollege aan de Universiteit van Amsterdam optekenen dat in zijn optiek de Keynesiaanse theorie niet werkt. Door het op peil houden van de bestedingen zou de situatie in zijn optiek verder verslechteren. Hierbij zou Nederland het risico lopen dat de kosten om te lenen sterk zouden stijgen. Premier Mark Rutte liet echter een ander geluid horen. De premier gaf aan dat er vooral intelligent bezuinigd moest worden. Op deze manier zouden er besparingen gerealiseerd kunnen worden en tegelijkertijd de basis gelegd kunnen worden voor een hoger economische groei potentieel. De premier gaf daarbij als voorbeeld de hervorming van het pensioenstelsel.
Ook in Nederland zal het de komende tijd spannend worden. Mochten de overheidsfinanciën er toch slechter voorstaan dan verwacht zal de roep voor extra bezuinigingen weer toenemen. De vraag is dan of de maatregelen gericht zijn op hervormingen of alleen op bezuinigingen.
PDF 
Een reactie op “De kracht van groei”